Đánh thức tiềm năng du lịch hoài niệm về nguồn (Bài 1): Còn theo kỳ cuộc

VHO - Với hàng trăm, hàng nghìn địa danh đã đi vào lịch sử, nơi những người con kiên trung của Tổ quốc đã hi sinh xương máu, mãi mãi nằm lại để giữ yên bờ cõi, bảo vệ hòa bình, độc lập dân tộc, nếu chúng ta, thế hệ đi sau biết tôn vinh đúng cách, những vùng đất hào hùng, đau thương ấy sẽ mang lại những giá trị vô cùng độc đáo. Thế nhưng lâu nay, du lịch hoài niệm về nguồn, thăm lại chiến trường xưa lại chưa được khai thác xứng tầm.

 Các cựu binh tham quan hang Tám Cô, Quảng Bình

Những năm qua, khi đất nước có những chuyển mình mạnh mẽ, cuộc sống của người dân có nhiều thay đổi, nhu cầu thăm lại chiến trường xưa, du lịch hoài niệm về nguồn của du khách ngày càng cao. Tuy nhiên, các địa phương chủ yếu vẫn khai thác loại hình du lịch đặc biệt này theo các ngày lễ kỷ niệm, ngày truyền thống ngành… chứ chưa hình thành thương hiệu du lịch của các địa phương.

Những “địa chỉ đỏ”

Tháng 7 này, ở những vùng đất “lửa” như Điện Biên (nghĩa trang quốc gia liệt sĩ A1), Quảng Trị (thành cổ Quảng Trị, nghĩa trang quốc gia Trường Sơn, nghĩa trang quốc gia Đường 9), Quảng Bình (hang Tám Cô), Hà Tĩnh (nghĩa trang Đồng Lộc), Nghệ An (nghĩa trang Truông Bồn)… dòng người từ khắp mọi miền Tổ quốc tìm về để tỏ lòng tri ân và tưởng nhớ đến những chiến sĩ quả cảm đã viết nên thiên anh hùng ca về tinh thần chịu đựng, anh dũng chiến đấu, hi sinh trên trên những mặt trận khốc liệt, trên tuyến đường Trường Sơn, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.

Nghĩa trang, nơi các anh hùng liệt sĩ an nghỉ là biểu tượng sáng ngời của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, của tinh thần và ý chí đấu tranh giành độc lập và khát vọng hòa bình của nhân dân Việt Nam. Đây là những địa chỉ linh thiêng để các gia đình liệt sĩ, đoàn đại biểu của Đảng và Nhà nước, chính quyền địa phương đến viếng thăm. Nghĩa trang quốc gia Trường Sơn, Nghĩa trang quốc gia Đường 9, đã từ rất lâu, là nơi hành hương của nhân dân khắp mọi miền đất nước và bạn bè quốc tế tìm đến theo truyền thống đạo lý cao đẹp của dân tộc Việt Nam “Uống nước nhớ nguồn”. Nơi đây cũng trở thành điểm đến không thể thiếu trong hành trình du lịch “Hoài niệm chiến trường xưa và đồng đội".

Những ngày tháng 7 không thể nào quên này, với “ngày giỗ trận” 12.7.1984, những đoàn người không ngừng trở lại miền đá Hà Giang, đến nghĩa trang Vị Xuyên, Đền thờ các anh hùng liệt sĩ hy sinh tại mặt trận Vị Xuyên đặt tại cao điểm 468… để thắp nén nhang, tưởng nhớ những người đã quên thân mình cho Tổ quốc. Rất đông trong số ấy, là những người lính đã tham gia cuộc chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc 1979 - 1989, về đây để gặp lại những người đã từng vào sinh ra tử với mình.

Có thể khẳng định, du lịch hoài niệm về nguồn ở nước ta là một hành trình văn hóa hết sức đặc biệt, thiết thực đối với mỗi người, mang ý nghĩa giáo dục truyền thống, giá trị nhân văn sâu sắc. Khi đến những di tích lịch sử cách mạng, mỗi người có thể lắng lòng, nghĩ về những hi sinh, cống hiến của thế hệ cha ông cho đất nước, tham quan, học tập, trải nghiệm không gian lịch sử kháng chiến.

Tính đến năm 2020, Việt Nam có hơn 41.000 di tích, danh lam, thắng cảnh, trong đó có hơn 4.000 di tích được xếp hạng di tích quốc gia và hơn 9.000 di tích được xếp hạng cấp tỉnh. Trong số di tích quốc gia, có 112 di tích quốc gia đặc biệt và 8 di sản thế giới.

 Nhu cầu du lịch hoài niệm về nguồn ngày càng cao

Thiếu chương trình phát triển tổng thể

Trong Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030, mặc dù không chỉ rõ loại hình du lịch hoài niệm về nguồn nhưng trong phần giải pháp cũng đề cập việc phát triển và đa dạng hóa thị trường khách du lịch. Trong đó, phát triển mạnh thị trường khách du lịch nội địa với việc quan tâm, tạo thuận lợi cho các tầng lớp nhân dân tham quan, du lịch, nghỉ dưỡng trong nước; thúc đẩy thị trường khách đi du lịch kết hợp với giáo dục truyền thống, tìm hiểu văn hóa, lịch sử và sinh thái.

Phần giải pháp về sản phẩm du lịch đã chỉ ra việc phát triển mạnh các sản phẩm du lịch chủ đạo, có lợi thế của du lịch Việt Nam gắn với các khu vực động lực phát triển du lịch. Chú trọng phát triển sản phẩm du lịch văn hóa, gắn với bảo tồn và phát huy giá trị các di sản văn hóa, lịch sử, truyền thống của dân tộc; tập trung khai thác thế mạnh ẩm thực đa dạng, đặc sắc của các vùng, miền để hình thành sản phẩm du lịch độc đáo, khác biệt, có lợi thế cạnh tranh, góp phần tạo dựng thương hiệu nổi bật của du lịch Việt Nam.

Dựa trên cơ sở chính sách và định hướng phát triển du lịch chung của cả nước, các địa phương đã xây dựng kế hoạch khai thác và phát triển du lịch tại các điểm du lịch về nguồn của địa phương. Trên thực tế, lượng khách tham quan, khách du lịch đến ở những địa phương có các di tích lịch sử cách mạng, “địa chỉ đỏ”… tăng đều. Trong đó, có các điểm tham quan, du lịch nổi tiếng tại tỉnh Cao Bằng (di tích Pác Bó), tỉnh Điện Biên với những điểm di tích thuộc quần thể di tích lịch sử Điện Biên Phủ, tỉnh Nghệ An (Khu lưu niệm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Kim Liên), tỉnh Quảng Bình (hang Tám Cô, khu mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp), TP.HCM (Hội trường Thống Nhất, địa đạo Củ Chi, rừng Sác Cần Giờ, bến Nhà Rồng và đặc biệt là Bảo tàng Chứng tích chiến tranh,)…

Đặc biệt, tỉnh Quảng Trị được mệnh danh là “Bảo tàng” sinh động nhất về di tích chiến tranh. Ngoài phát triển mạnh mẽ du lịch về nguồn, hoài niệm chiến trường xưa và đồng đội, đây là địa phương duy nhất cho đến nay tại Việt Nam phát triển mô hình du lịch DMZ (Demilitarized Zone - vùng phi quân sự) với các địa điểm đã đi vào lịch sử: Sông Thạch Hãn, sông Bến Hải, cầu Hiền Lương, hàng rào điện tử McNamara, địa đạo Vĩnh Mốc, sân bay Tà Cơn, nhà tù Lao Bảo, Dốc Miếu, đường mòn Hồ Chí Minh, đảo Cồn Cỏ… đã và đang trở thành thương hiệu du lịch của Quảng Trị. Mô hình du lịch DMZ ngày càng thu hút một lượng lớn du khách trong và ngoài nước tới tham quan, khám phá, trải nghiệm và hồi nhớ những tháng ngày máu lửa.

Du lịch hoài niệm "chiến trường xưa và đồng đội"

Nhu cầu của du khách về loại hình du lịch hoài niệm về nguồn, thăm lại chiến trường xưa là rất lớn. Tuy nhiên, qua nhiều năm đưa vào khai thác, loại hình du lịch này lại chưa thể đáp ứng được nhu cầu của nhân dân và khách quốc tế. Ngoài vé tham quan (có nơi không thu tiền vé) cũng không có dịch vụ gì dẫn đến chưa mang lại nguồn thu cho địa phương từ du lịch hoài niệm về nguồn. Thiếu sản phẩm quà tặng, quà lưu niệm… Nguyên nhân chính được cho là từ việc đánh giá chưa đúng tiềm năng và giá trị của di tích mang lại trong du lịch của từng địa phương. Sự liên kết giữa các điểm du lịch về nguồn và các danh thắng, di sản khác tạo thành những tour, tuyến du lịch hoàn thiện, hấp dẫn còn rất ít.

Bên cạnh đó, các địa phương chưa đồng bộ trong việc trùng tu và tôn tạo di tích, nguồn ngân sách dành cho công tác này còn thiếu. Trình độ khai thác và phục vụ khách du lịch để phát triển du lịch hoài niệm về nguồn chưa đáp ứng nhu cầu phát triển. Đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý di tích và phục vụ du lịch còn thiếu kiến thức, kinh nghiệm, kỹ năng trong phục vụ, cơ sở hạ tầng, dịch vụ còn nhiều hạn chế. Sự gắn kết giữa các vùng miền, cấp ngành, chính quyền, cư dân địa phương, doanh nghiệp lữ hành còn thiếu dẫn đến việc du lịch phát triển không kiểm soát hoặc tồn tại một cách cầm chừng, có khách thì đón, không có thì thôi.

Mặt khác các doanh nghiệp lữ hành hoặc là không mặn mà, hoặc là không có khả năng trong tổ chức tour, tuyến du lịch hoài niệm về nguồn, thăm lại chiến trường xưa. Nhiều nơi còn lúng túng, gặp khó khăn trong công tác xây dựng sản phẩm du lịch đặc trưng, dịch vụ bổ trợ, quảng bá xúc tiến du lịch về nguồn, thăm lại chiến trường xưa vì không biết thực hiện như thế nào, thiếu nguồn nhân lực, thiếu đầu tư, thiếu chương trình phát triển tổng thể du lịch về nguồn của cả nước…

 NHÓM PHÓNG VIÊN

(Còn nữa)